technika kierowania

Zagadnienia przeciwpożarowe

Zagadnienia przeciwpożarowe i wypadkowe opracowane na potrzeby szkolenia kandydatów na kierowców.

Zasady generalne:

Udzielanie pomocy jest obowiązkowe: Art. 162 kk: § 1. Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Dalsze przepisy kodeksu karnego i ustawy o państwowym ratownictwie medycznym mówią – w podsumowaniu – że osoba niebędąca zawodowym ratownikiem lub lekarzem, nie ponosi odpowiedzialności karnej za błąd popełniony podczas udzielania pomocy w dobrej wierze. Zatem nie boimy się działać, gdyż musimy w miarę swoich możliwości i wiedzy pomóc osobie potrzebującej, by w możliwie dobrym stanie dotrwała do czasu przybycia pomocy wykwalifikowanej. Nie mamy obowiązku posiadać wiedzy i umiejętności lekarza bądź para medyka, ale mamy rozum i dwie ręce, więc musimy: wezwać pomoc, tamować krwotoki, udrażniać drogi oddechowe, podejmować próbę resuscytacji, zmniejszać skutki poparzeń, dbać o ciepłotę poszkodowanego, rozmawiać z nim wspierając psychicznie. Do tego nie trzeba być absolwentem szkoły medycznej.

Bezpieczeństwo ratownika jest najważniejsze: kolejna ofiara nie jest nikomu potrzebna, więc dbaj o siebie zawsze gdy udzielasz pomocy, niezależnie czy działasz na drodze, na wodzie, w domu, w górach, czy przy pożarze. Nie daj się rozjechać, wciągnąć pod lód, zrzucić ze skały, przygnieść płonącą konstrukcją.

Poszkodowanym należy zająć się z troską: działaj mając za podstawowy priorytet zapewnienie jego możliwie dobrego stanu do czasu przybycia wykwalifikowanej pomocy.

Zasady zachowania się, gdy widzimy wypadek komunikacyjny:

  • Upewnij się, że masz miejsce do bezpiecznego zatrzymania pojazdu i wyjścia z niego – rozjechany ratownik to kolejna ofiara.
  • Jeśli na jezdni leży poszkodowany, zasłoń go autem – nie będą go więcej rozjeżdżać.
  • Jeśli jest to możliwe, ustaw auto ukośnie w stosunku do osi jezdni, przodem do prawej krawędzi – wychodząc będziesz zasłonięty przez bryłę auta, ponadto nadjeżdżający będą widzieli więcej świateł awaryjnych twojego pojazdu.
  • Zanim wyjdziesz z auta, otwórz apteczkę i załóż rękawiczki ochronne. Dodatkową ochronę z której warto (a po zmroku trzeba) korzystać, daje kamizelka odblaskowa i latarka „czołówka”. Przed otwarciem drzwi upewnij się, czy nie zostaną urwane przez inny pojazd.
    • Wychodząc na drogę weź ze sobą apteczkę i gaśnicę, a następnie zamknij swoje auto – złodzieje często okradają osoby poświęcające się dla ratowania poszkodowanych: laptopy, torebki, plecaki, inne dobra są kradzione przez hieny którym trzeba udaremnić łatwy łup. Pamiętaj, że gaśnica samochodowa jest marnym sprzętem gaśniczym, ale:
    • kilka gaśnic daje duże szanse na powstrzymanie pożaru,
    • gaśnicą można wybić szybę, gdyby nie udało się otworzyć drzwi auta w którym są poszkodowani; nie bój się poświęcać dóbr materialnych dla ratowania ludzkiego zdrowia i życia, gdyż koszt dodatkowo zniszczonych elementów pojazdu jest całkowicie nieistotny gdy ratujemy człowieka bądź zwierzę uwięzione w pojeździe,
    • najlepszym narzędziem do łatwego zbicia szyby samochodowej jest młotek ratunkowy, często wyposażony w ostrze do cięcia pasów,
    • jeśli konieczne jest wybicie szyby, gdy drzwi są zablokowane, nie wybijaj szyby przedniej gdyż jest to szyba kilkuwarstwowa często wklejona w karoserię, ani też nie wybijaj szyby o którą oparty jest poszkodowany – nie trzeba poszkodowanego obsypywać drobnym szkłem, wybij inną szybę by móc odblokować centralny zamek bądź jakkolwiek dostać się do pojazdu w którym są potrzebujący,
    • po dostaniu się do wnętrza pojazdu z poszkodowanymi wyłącz zapłon: przekręć kluczyk, by zmniejszyć ryzyko pożaru; nie siłuj się, by zawsze wyrwać kluczy ze stacyjki – wystarczy, że zgasną kontrolki na desce rozdzielczej.

NIE WKŁADAJ GŁOWY MIĘDZY KIEROWNICĘ A POSZKODOWANEGO KIEROWCĘ, GDY JEGO AUTO POSIADA PODUSZKĘ POWIETRZNĄ o czym mówi napis na kierownicy ARB lub AIR BAG, bądź inny oznaczający poduszkę napełnianą przez ładunek pirotechniczny. Uwaga ta nie dotyczy sytuacji gdy widzimy, że poduszka została zdetonowana i jej worek wisi wypruty z kierownicy – wtedy jesteśmy całkowicie bezpieczni. Znane są przypadki uruchomienia się poduszki powietrznej kilka chwil po wypadku, gdy ktoś próbuje udzielić pomocy poszkodowanym. Znalezienie się między poduszką a poszkodowanym w chwili detonacji jest śmiertelnie niebezpieczne. Dotyczy to także prawej strony auta, gdy zauważymy na desce oznaczenia świadczące o obecności poduszki która jednak w danej sytuacji nie otworzyła się.

Zasady zachowania się, gdy widzimy wypadek komunikacyjny cd:

  • Oceń stan poszkodowanych, zwracając uwagę na każdego, szczególnie na osoby niedające znaków życia, ciche, nieprzytomne.
    • Rozejrzyj się za osobą która może ci pomóc, gdyż samemu masz dużo mniejsze możliwości działania niż z pomocnikiem. Kulturalnym lecz stanowczym tonem poproś o pomoc konkretną osobę wskazując ją gestem. Uruchamiasz wtedy zjawisko presji otoczenia na wskazaną osobę, która wtedy chętniej podejmie działania pomocnicze. Pomocnikowi zleć wezwanie pomocy przez telefon wybierając numery:
    • 112 – ogólnokrajowy numer powiadamiania służb,
    • lub 998 – numer straży pożarnej,
    • bądź 999 - pogotowie ratunkowym,
    • oraz 997 – policja.
  • Prowadź działania przedmedyczne, utrzymując kontakt głosowy z pomocnikiem.
  • Jeśli jesteś sam, wykorzystaj funkcję głośnika w telefonie, która pozwala prowadzić rozmowę bez trzymania telefonu przy uchu.
  • Nie zastanawiaj się gdy trzeba przeciąć pasy bezpieczeństwa, których nie da się rozpiąć normalnie – użyj noża ratunkowego, młotka ratunkowego z ostrzem do pasów, lub zwykłego noża/scyzoryka. Pamiętaj, że ostrze jakie posiada młotek ratunkowy, pozwala przeciąć pasy w sekundę, co rzadko jest możliwe zwykłym nożem.
  • Pamiętaj, że poszkodowanego wydostajemy z pojazdu tylko wtedy, gdy wymaga resuscytacji bądź jego dalsze bezpieczeństwo jest zagrożone np. pożarem pojazdu.

Nawet zablokowany telefon pozwala połączyć się z numerem 112.

Oczekując na połączenie, nie rozłączaj się by ponowić próbę. Raz wybierając numer czekaj cierpliwie, gdyż każde rozłączenie zrzuca cię na koniec kolejki oczekujących na połączenie. Po uzyskaniu połączenia podaj:

  • gdzie jesteś – gdyby doszło do zerwania połączenia, służby będą wiedziały gdzie stało się coś niedobrego,
  • co się stało – opisz zwięźle rodzaj zdarzenia, ilość i wielkość pojazdów, ilość osób poszkodowanych,
  • opisz obrażenia osób poszkodowanych,
  • nie rozłączaj się pierwszy – czekaj aż osoba przyjmująca zgłoszenie zakończy rozmowę; bądź przygotowany na oddzwonienie z jej strony.

Nie otwieraj pokrywy silnika (maski) w pojeździe poszkodowanego! Możesz spowodować wybuch! Otóż w zamkniętych przestrzeniach gdzie rozpoczyna się pożar (spalanie niekontrolowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym) dość szybko wyczerpuje się tlen. Jednak komora silnikowa nie jest szczelna, więc tlen dopływa z zewnątrz podtrzymując palenie. Często jest to palenie bezpłomieniowe, czyli tlenie się, które powoduje powstawanie dużych ilości dymu. Dym powstający z tlenia się tworzyw sztucznych, gumy, lakieru, wykładzin wygłuszających jest silnie wybuchowy w momencie dostarczenia odpowiednio dużej ilości tlenu. Otwarcie maski silnika powoduje gwałtowny dopływ tlenu skutkujący wybuchem.

Jak zatem użyć gaśnicy? Którędy wprowadzać proszek?

Jeśli karoseria auta po wypadku nie odkształciła się w sposób umożliwiający wprowadzenie proszku szczelinami i otworami powstałymi od uderzenia, można zwolnić zamek maski, ale tylko po to by uniosła się o dwa centymetry otwierając szczelinę. Nie podnosimy jej wyżej! Tędy prowadzamy środek gaśniczy (proszek). Rozsądek podpowiada, że największe szanse na zduszenie pożaru mamy gdy używamy nie jednej gaśnicy, lecz kilku: dwóch-trzech. Praktyka dowodzi, że nie warto używać gaśnic kolejno, jedna za drugą, lecz trzeba jednocześnie – wtedy osiągniemy największą skuteczność gaszenia. Używając jednocześnie kilku strumieni środka gaśniczego, gdzie część jest skierowana z góry a część z dołu spod auta, mamy największe szanse na stłumienie pożaru. Jednak zawsze przyjmujemy założenie, że podręczny sprzęt gaśniczy służy do opóźnienia pożaru pojazdu, by mieć więcej czasu na ewakuację poszkodowanych. Jeśli uda się ugasić, to dobrze.

  • Jeśli jesteśmy sami, a występują objawy pożaru, to przede wszystkim ratujemy poszkodowanych, ludzi i zwierzęta.
  • Jeśli jest w miejscu wypadku ktoś kto ma wolne ręce, to wydajemy mu polecenie użycia gaśnicy, bądź kilku gaśnic przez kilka osób – jednocześnie! My w tym czasie walczymy o wydostanie poszkodowanych.

Gaśnica proszkowa samochodowa z mocowaniem.

Młotek ratunkowy z ostrzem do przecinania pasów bezpieczeństwa.

Gaśnica proszkowa w przekroju. Widoczna rurka syfonowa którą z dna wydobywa się proszek.

Instrukcja użycia gaśnicy proszkowej samochodowej:

  • 1. wypiąć gaśnicę z mocowania w pojeździe,
  • 2. podejść do miejsca użycia gaśnicy,
  • 3. uderzyć dnem gaśnicy o podłoże w celu spulchnienia środka gaśniczego (proszku),
  • 4. wyrwać zawleczkę,
  • 5. zbliżyć gaśnicę do miejsca w karoserii pojazdu, gdzie możliwe jest wprowadzenie proszku do komory silnikowej,
  • 6. odwrócić głowę i nacisnąć dźwignię uruchamiająca gaśnicę,
  • 7. starać się rozprowadzać proszek po całej komorze silnikowej, na ile pozwala sytuacja.

Ad pkt. 6: Strumień środka gaśniczego jakim jest proszek gaśniczy, porusza się bardzo dynamicznie i potrafi porwać palące się materiały z komory silnikowej, wydmuchując je na zewnątrz. Palący się kawałek plastiku lub gumy może dotkliwie razić. Jeśli przyklei się do ręki, to mamy mały kłopot, lecz przyklejając się do twarzy razi nas mocniej

Zabrania się:

  • gaszenia człowieka gaśnicą proszkową, która może udusić – proszek ma na tyle drobną granulację, że zainhalowanie proszku do płuc blokuje pęcherzyki płucne,
  • odwracania gaśnicy dnem do góry podczas gaszenia, gdyż uniemożliwia to rozpylanie proszku, a jedynie pozbawia nas azotu będącego gazem wyrzucającym proszek – vide: rurka syfonowa,
  • stosowania kilku gaśnic kolejno, jedna po drugiej, zamiast kilku jednocześnie,
  • wożenia gaśnic niewpiętych w mocowania w pojeździe,
  • zaniedbywania terminu legalizacji gaśnicy.

Rodzaje gaśnic proszkowych:

  • typ A – gasi palące się ciała stałe,
  • typ B – gasi palące się ciecze,
  • typ C – gasi palące się gazy.

UWAGA! Wiele gaśnic wożonych w autach przez kierowców, to gaśnice typu BC, czyli niezdolne do gaszenia płonących ciał stałych! Są to najtańsze gaśnice, w jakie wyposażane są pojazdy przez sprzedawców. Sama obecność gaśnicy spełnia wymogi przepisów ruchu drogowego, jednak niezdolność do gaszenia ciał stałych które przeważają w komorze silnikowej, stawia pod znakiem zapytania jej skuteczność w tłumieniu/opóźnianiu pożaru pojazdu. Stąd wniosek, że należy nabywać do pojazdów gaśnice ABC, jako najskuteczniejsze w walce z ogniem w pojeździe.